Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın hissedildiğini anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye ateşlemeden başlamak işinizi kolaylaştırır, çünkü çubuğun ham kokusu elinize bir referans noktası sağlar bilhassa tadıma yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Burada no. 1 tubos aroma profili gibi tüple korunan bir kutu ile no. 2 torpedo nasıl içilir benzeri tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Soğuk çekişte ağıza gelen koku ne kadar belirgin ise aroma gücü o kadar yüksek demektir hem de bu basit adım bütün notları daha güvenilir bir temele dayandırır. Sonucu hemen kaydetmek iyi olur, zira bellek çabucak silikleşir. Aynı çubuğu iki kez koklamak yanılmayı önler çünkü kalabalık yerlerde hafif kokular kolayca kaçırılır. Yoğunluk kendi başına kalite göstergesi sayılmaz; yalnızca şiddeti anlatır. Kısacası ilk tadımda sabırlı olmak hem de kriterleri önceden belirlemek işin temeli olur. Ölçüt belli olunca her puro aynı cetvelle tartılır böylece notlar birbiriyle tutarlı olur. Değerlendirme esnasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda kalırsa odaklanma güçlenir.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir sigarillonun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden aroma gücünü tek seferde değerlendirmek doğru olmaz üstelik erken acele edip hüküm vermek sık yapılan bir yanlıştır. Başlangıç bölümde koku genellikle yumuşak ve net gelir elbette bu düzen her üründe birebir geçerli olmayabilir. No. 3 tubos tadım notları gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım çabuk geçer çünkü asıl tat genellikle burada saklıdır. İkinci evrede aroma gücü çoğu zaman yükselir ama tonlar koyulaşır ve çoğu zaman ilk birkaç çekişten edinilen izlenim yarım kalır. Kısa kalın çaplı vitola gibi kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç görülür nitekim bu yüzden sakin gitmek fayda getirir. Sonlara doğru sıcaklık yükseldiğinden sertçe tonlar öne çıkabilir nitekim ısınmış yaprak asıl tadını ancak ortalarda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir not vermek daha adil sonuç sağlar. Bölümlerin sınırı çoğu zaman keskin değildir, bu yüzden yaklaşık olarak üç parçaya bölmek işinizi görür. Değişimleri fark etmek adına nefes sıklığını sabit tutmak gerekir. Çok sık çekmek sıcaklığı yükseltir hem de aromayı çarpıtır.
Yoğunluğa puan vermenin pratik yolu
Aroma gücünü puanlamak öznel izlenimi daha net kılar mutlaka sabit aydınlatma ve sakin bir köşe tercih edilmelidir. Birden beşe uzanan bir ölçek çoğu kişi için yeterlidir bu da değerlendirmeleri insandan insana daha karşılaştırılabilir yapar. 1 belli belirsiz aromayı, beş ise ağızda uzun süre kalan güçlü notayı gösterir böylece odak bölünmez ve not doğruluğu artar. On beş dakikalık puro benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla alt puanlarda yer alır ve ileride okunduğunda neyi kastettiğiniz hemen hatırlanır. Petit julietas 25'lik gibi aynı boydaki bir kutu ise yumuşak tonları yüzünden benzer bir puan alabilir aksi halde aynı çubuk iki farklı puan çıkarabilir. Puanı yazmadan önce en az üç nefes yapmak gerekir öte yandan yarım puanlar yazmak gereksiz bir yük getirir. Ölçeği her seferinde değiştirmemek kıyaslamayı mümkün kılar. Ölçeğin ortası genellikle tercih edilen puandır, zira ılımlı aromalar çoğunluğu kapsar. Uçlardaki notlar gerçekten belirgin durumlarda verilmelidir. Bu sayede not defteri ayırt edici kalır.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çap, yanışın sıcaklığını ve yoğunluğunu belirgin biçimde etkiler bu nedenle kül çizgisinin eşit ilerlemesini da gözlemek gerekir. Dar çaplı bir çubuk hızla ısınır, bu yüzden keskin tonlar çabuk öne çıkar nitekim ince çubuklarda ısı artışı belirgin biçimde çabuktur. İnce çaplı kısa puro benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca gözlemlersiniz yanma hızı ise aromayı doğrudan değiştiren bir unsurdur. Kalın çubuklarda duman daha yavaş akar ama aromalar sonradan belirir ve bu çabukluk tadın okunma süresini kısaltır. Regalias de londres nasıl içilir gibi bal ve badem tonlu bir kutu bu farkı iyi örnekler küllenme dengesizse not kısmına eklenmelidir. Yavaş yanış tadı daha okunur kılar fakat gücünü azaltmaz aksine kalın çubukta ısı daha geniş bir alana dağılır. Bu yüzden çapı not defterine eklemek gerekir. Değişik çaplarda iki ürünü aynı günde tadarken ilk olarak dar çaplıyı sonra geniş çaplıyı seçmek iyi olur. Bu şekilde yoğun aroma hafif olanın izlenimini gölgelemez. Aradaki bekleme zamanı en az otuz dakika tutulmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Aroma iki yoldan algılanır: dildeki tat ile burnun duyduğu koku oysa ikisi karşılıklı besler fakat aynı şey değildir. Gücü dikkatle yorumlamak için ikisini ayrı yazmak gerekir bu fark ilk bakışta önemsiz görünse de yorumları epey değiştirir. Dumanı ağızdan bırakırken burundan hafifçe bırakmak burun geçişi yöntemidir örneğin ılık bir soluk aromayı daha zengin açar. Short churchills tadım notları gibi kremsi bir robusto bu yöntemle aroma tarafını belirgin verir ayrıca nezle halindeyken yapılan değerlendirmeler güvenilir olmaz. Short sports tadım notları benzeri ince bir çubuk ise fındıksı notayı daha hızlı geçirir hızlı bir nefes ise narin notaları örter. Güç dilde zayıf fakat burunda yüksek çıkabilir aynı şekilde ağır bir öğünden sonra duyarlılık körelir. Bu iki izlenimi yan yana koymak öğretici olur; İki puanı ayırmak kafa karışıklığını giderir. Yeni başlayan tadımcılar açısından ilk adımda koku yoluyla gelen ipuçlarına bakmak daha kolaydır. Zamanla dil kısmı da detay göstermeye başlar. Değişik kokuları isimlendirmeyi denemek algıyı keskinleştirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Damak yorulduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan düşük algılanır üstelik öğün aralarında tadım yapıyorsanız bu ayrıntı iyice değer kazanır. Dolayısıyla her çubuktan sonra oda sıcaklığında bir yudum su almak iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen aroma gücünün olduğu gibi görmenizi sağlar. Geniş çaplı puro kutusu benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa su daha uygundur zira doymuş bir damak en güçlü aromayı dahi silik hissettirir. Sade kahve kavrulmuş notalarını öne çıkarır, şekerli içecek ise onları gölgeler üstelik çok soğuk içecekler dili duyarsızlaştırır hem de aroma hissini azaltır. Romeo y julieta puritos puro benzeri ince ve beşli bir pakette çiçeksi notası suyla daha net anlaşılır bu yüzden hazırlık adımı ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her tadımda sabit tutmak kıyası bozmaz gerçekten tatlı içecekten sonra keskin notalar gerçekte olduğundan güçlü hissedilir. Yemekten hemen sonra tadım denemek doğru olmaz. Su ve kahve haricinde çay de kullanılabilir; önemli olan içeceğin şekersiz kalmasıdır. Damak temizlendikten sonra iki üç dakika beklemek faydalıdır. Aceleyle girişilen tadım sıklıkla eksik kalır.
Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur
Küçük çubuk formatında yanış hızlı olduğundan yoğunluk dalgalanması daha dar bir aralıkta yaşanır ayrıca ilk izlenim bu boylarda çabucak silinebilir. Bu yüzden ilk çekişler ve bitiş arasındaki farkı yakalamak daha zordur bu sebeple kısa bir ölçü büyük boy bir ürüne oranla daha dikkatli incelenmelidir. Club kalınlığında sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi uzatır böylece yoğunluğu izlemeyi kolaylaştırır çünkü her çekişin ağırlığı daha fazladır. 20 mini sigarillo yoğunluğu nasıl gibi mini ölçü ise sedir tonunu hızla ortaya koyup sona erer çünkü değişim uzun süre değil birkaç çekişte gerçekleşir. Mini ölçülerde iki çubuk tadmak tek çubuktan daha güvenilir sonuç verir bu sebeple sakin ve eşit aralıklı çekiş tercih edilir. Teneke kutu kokusu yakmadan önceki ilk izlenimi oluşturur dolayısıyla not almayı çubuk yanarken değil de bitişten hemen sonra yapmak daha rahattır. Bunu ayrıca yazmak yararlıdır. Boy kısaldıkça tat katmanı azalır, fakat yoğunluk hissi aynı kalabilir. Bu yüzden sigarillo değerlendirmelerini büyük boy notlarıyla doğrudan karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı bir bölüm açmak işe yarar.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Tek seferlik bir tadım aroma gücü hakkında kesin bir yargı sunmaz demek ki her deneme bir öncekinin üzerine inşa edilir. Günün yorgunluğu, ortam ile saat algıyı etkiler bu düzen üç dört tadımdan ardından belirgin katkı sağlar. Bu yüzden basit bir not defteri açmak işe yarar yoksa benzer notalar her seferinde yeniden öğrenilir. 20 aniversario tadım notları gibi yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde kakao notası değişiyor mu görülür üstelik aynı çubuğa dönüp göz atmak ilerlemeyi ölçmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise aroma notunun ne kadar oynadığını gösterir bu durum boşa emeğe yol açar. Saat, puro ismi ve not tabloya girilmelidir nitekim ilk notlar ileride okunduğunda ilginç sapmalar barındırır. Puanlar birbirinden iki basamaktan çok sapma çıkıyorsa şartlar gözden geçirilmeli. Haftalar içinde kendi ölçeğiniz netleşir. Kayıtta kısa cümleler ayrıntılı anlatımlardan daha kullanışlıdır. Mesela ikinci evre belirgin ahşap tonu gibi bir not yeterli olur. Sonradan bakıldığında anlaşılır kalmalıdır.
Yoğunluk ve gövde farkı tadımda nasıl görülür
Dolgunluk, dumanın damaktaki dokusunu anlatır; aroma gücü de tatların şiddetidir çünkü bu iki özellik aynı doğrultuda ilerleme göstermek zorunda olmaz. İkisi sıklıkla birbirinin yerine anılır, oysa bağımsız değerlendirilir bu iki kavramı ayrı düşünmek sonuçta daha gerçekçi bir değerlendirme ortaya çıkarır. El principe gibi küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olup sedir tonunu net verebilir mesela sert bir içim sönük bir aromayla gelebilir. La cabaña neye benzer gibi dengeli bir kutu ise orta gövdeyle badem notasını güçlü taşır kaldı ki dolgun bir duman notasız da kalabilir. Demek ki yumuşak dumanlı bir puro yüksek aroma sunabilir tersi hâl de geçerlidir. Bunu ayırt etmek için iki ayrı not yazmak işe yarar bu sebeple tek ifadeyle güçlü yazmak yerine ayrı ayrı değerlendirmek önerilir. Gövdeye bakarak yoğunluğu tahmin etmek yanlış sonuç verir. Birbirine yakın gövdeli iki çubuk içinde yoğunluk ayrımı bulmak ince bir iştir. Bu yeteneğin ilerlemesi zaman ve düzenli not tutmayı gerektirir. Sonuçta en iyi ölçüt kişisel damak zevkiniz olacaktır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Oda, aroma izlenimini en az tütün kadar etkiler demek ki en iyi tadım şartları değiştirmemekle mümkündür. Nemi düşük bir ortamda tütün hızlı yanar böylece keskin notalar abartılır bu sebeple ortam koşullarını de kayda geçirmek yararlıdır. Çok nemli ortamda de duman tıkanır hem de aroma silikleşir sıcaklık ise tütünün ısınma hızını değiştiren başka bir değişkendir. La prado aroma profili gibi ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken ahşabın koruduğu nemi hesaba katmak gerekir aksi halde farklı günlerde çıkan not farkı çubuktan sanılabilir. Tadımda magnífico onlu kutu gibi orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda karşılaştırılırsa ayrım net okunur değerlendirme günü seçerken bunu hesaba katın. Havalandırma ortamdaki yabancı kokuları dağıtır, parfüm de algıyı şaşırtır oysa asıl etken çoğu zaman odadaki hava ya da koku olur. Değerlendirmeyi her seferinde benzer koşullarda yapmak en tutarlı yöntemdir. Havasız bir ortamda koku birikirse ikinci denemenin aroması hatalı algılanabilir. Pencere aralığı bırakmak genellikle yeterlidir. Hava akımı fazla sertse yanış yapısı bozulur.